Alaska, The Great Land

 

 

Alaska, The Great Land, met een oppervlakte van 1,5 miljoen km² is het onderwerp van de lezing die gegeven wordt door Fons Hoebink op 12 januari. Alaska is 42 keer groter dan Nederland en even groot als Engeland, Frankrijk, Spanje en Italië samen.

 

De eerste mensen kwamen hier tussen de 50.000 en 15.000 jaar geleden vanuit Siberië. In die tijd zat het Amerikaanse continent nog vast aan het Aziatische. Via de landbrug, waar nu de Beringzee ligt, werd het Amerikaanse continent bevolkt. Sommigen trokken door maar anderen bleven er als jager-verzamelaars wonen, want het land en de zee waren rijk aan voedsel. De omgeving bepaalde de levenswijze.

 

De voorvaderen van de huidige Alaska Natives kwamen tussen de 10.000 en 5.000 jaar geleden en kunnen verdeeld worden in globaal vijf groepen, afhankelijk van het gebied waar ze woonden. Hun levenswijze was afgestemd op de natuur en bleef eeuwenlang vrijwel onveranderd bestaan.

Dat veranderde toen ze in contact kwamen met de Europeanen tussen 1750 en 1850.

Er waren toen zo’n 80.000 Natives.

 

Aanvankelijk kwamen de Russen. Het land werd ontdekt door kapitein Bering, op pad gestuurd door tsaar Peter de Grote. Er brak een roerige periode aan. De Russen waren vooral geïnteresseerd in bont en gebruikten de oorspronkelijke bevolking bij de jacht daarop.

Het bont raakte op en de Russen hadden geld nodig. Voor een appel en een ei verkochten ze Alaska aan Amerika. Er werd goud gevonden en een gold rush brak uit. Later werd ook nog koper gevonden en in de vorige eeuw olie en gas. Trump wil de winning intensiveren en natuurgebieden zijn daarbij ondergeschikt: "Drill baby drill!"

 

In zijn lezing zal Fons Hoebink eerst ingaan op de geologie van Alaska. Daarna zal de geschiedenis gevolgd worden aan de hand van de verschillende bevolkingsgroepen, om tenslotte terecht te komen bij het Alaska van nu.

 

VERSLAG

 

Alaska – The Great Land

Samenvatting van de lezing door Fons Hoebink

Met een oppervlakte van maar liefst 1,5 miljoen km² is Alaska een land van extremen. Het is 42 keer zo groot als Nederland en even groot als Engeland, Frankrijk, Spanje en Italië samen. In deze lezing werd duidelijk hoe sterk geologie, klimaat en geschiedenis samen het karakter van Alaska hebben gevormd – van de eerste bewoners tot de actuele discussies over grondstoffen en natuur.

De oorsprong van Alaska ligt diep in de aardgeschiedenis. Door het bewegen van tektonische platen, onderdeel van de zogenoemde Ring of Fire, ontstonden bergen, aardbevingen en vulkanen. Een van de meest ingrijpende gebeurtenissen was de aardbeving van 1964 bij Anchorage (9,2 op de schaal van Richter), die zelfs een tsunami veroorzaakte aan de andere kant van de Stille Oceaan. De hoogste berg, Denali (6.100 meter), symboliseert die ruige geologische krachten.

Ook het klimaat is uiterst divers: van arctisch en continentaal tot een gematigd maritiem regenwoud. Deze variatie bepaalt waar mensen zich vestigden en hoe zij leefden. De vegetatie loopt uiteen van toendra en taiga – belangrijk voor de wereldwijde zuurstofproductie – tot dicht regenwoud. Een actueel probleem is het smelten van de permafrost, waardoor grote hoeveelheden CO₂ vrijkomen en infrastructuur instabiel wordt.

De eerste mensen bereikten Alaska zo’n 15.000 jaar geleden via de toen droge landbrug tussen Siberië en Alaska, waar nu de Beringzee ligt. Zij leefden als jagers, vissers en verzamelaars en pasten zich nauw aan de natuur aan. Er ontstonden vijf hoofdgroepen, waaronder de Aleuten, Yup’ik, Inupiaq en Athabascen, elk met een eigen leefwijze, spiritualiteit en sociale structuur. Totempalen, petroglyfen en sjamanisme getuigen van een rijke cultuur die eeuwenlang vrijwel onveranderd bleef.

Vanaf de 18e eeuw veranderde alles door de komst van Europeanen. De Russen, gestuurd door tsaar Peter de Grote en ontdekkingsreiziger Vitus Bering, exploiteerden Alaska vooral vanwege het lucratieve bont. Dit leidde tot sterke bevolkingsafname onder de oorspronkelijke bewoners door dwangarbeid, geweld en ziekten. Toen het bont opraakte, verkocht Rusland Alaska in 1867 aan de Verenigde Staten voor slechts 7,2 miljoen dollar.

Daarna volgden goud- en kopervondsten, olie- en gaswinning en uiteindelijk toerisme. Alaska werd in 1959 de 49e staat van de VS. Vandaag de dag staat het gebied opnieuw onder druk: smeltend zee-ijs, klimaatverandering en politieke ambities rond intensievere olieboringen – samengevat in de bekende uitspraak van Donald Trump: “Drill, baby, drill.”

De lezing maakte duidelijk dat Alaska geen leeg of onbewoond gebied is, maar een land met een diepe geschiedenis, kwetsbare natuur en een voortdurende spanning tussen behoud en exploitatie.